Sposób powoływania i zakres kompetencji Prezydenta RP w perspektywie powstania systemu premierowskiego
PDF

Słowa kluczowe

President of the Republic of Poland, Prime Minister’s government system, general election of the President of the Republic of Poland, election by the National Assembly

Jak cytować

Mażewski, L. (2019). Sposób powoływania i zakres kompetencji Prezydenta RP w perspektywie powstania systemu premierowskiego. Przegląd Konstytucyjny, (3), 5–32. Pobrano z https://www.przeglad.konstytucyjny.law.uj.edu.pl/article/view/251

Abstrakt

One should postulate far-reaching constitutional changes in terms of the political position and competences of the President of the Republic of Poland but without undermining the way he has been appointed so far. For now, all those rules must remain as they were decided on 27th September 1990. Only this way a non-conflict governance structure can be created in Poland. After some time, when this model of exercising public authority will became established, one can return to the question of how to elect the President of the Republic of Poland. In short, the efforts visible both in the Constitutional Act of 17th October 1992 and the Constitution of the Republic of Poland of 2nd April 1997, aimed at evolutionary limiting the scope of competences of the head of state, need to be continued.

Even if the mode of election of the President of the Republic of Poland cannot be changed at this time, at least a few de lege ferenda postulates can be formulated that would lessen the political effects of universal presidential elections, bringing us closer to the emergence of the Prime Minister's government system. These postulates concerns, inter alia, lowering the majority needed to reject the presidential legislative veto, resigning from the legislative initiative on amending the Constitution, specifying the procedure for ratifying and terminating international agreements, limiting independence in conducting foreign policy, and some restrictions on the nomination of certain categories of public officials.

PDF

Bibliografia

1. Balicki R., Relacje między organami władzy wykonawczej - na drodze do systemu kanclerskiemu?, w: Konieczne i pożądane zmiany Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 roku, red. B. Banaszak, M. Jabłoński, Wrocław 2010.
2. Banaszak B., Porównawcze prawo konstytucyjne współczesnych państw demokratycznych, Kraków 2004.
3. Banaszak B., Egzekutywa w Polsce ? stan obecny i de lege fundamentali ferenda, ?Przegląd Sejmowy? 2006, nr 3.
4. Ciapała J., Prezydent w systemie ustrojowym Polski (1989-1997), Warszawa 1999.
5. Ciemniewski J., Podział władz w Małej Konstytucji (kilka uwag o stosunkach między parlamentem a rządem), w: ?Mała Konstytucja? w procesie przemian ustrojowych, red. M. Kruk, Warszawa 1993.
6. Czajowski J., Zwierzchnictwo Prezydenta RP nad Siłami Zbrojnymi w świetle praktyki stosowania Konstytucji RP z 1997 r., w: System rządów Rzeczypospolitej Polskiej. Założenia konstytucyjne a praktyka ustrojowa, red. M. Grzybowski, Warszawa 2006.
7. Dubiński K., Magdalenka. Transakcja epoki. Notatki z poufnych spotkań Kiszczak-Wałęsa, Warszawa 1991.
8. Dudek D., Prezydent a rząd ? rozdział zadań i kompetencji ustrojowych, w: Dwadzieścia lat transformacji ustrojowej w Polsce. 51. Ogólnopolski Zjazd Katedr i Zakładów Prawa Konstytucyjnego, Warszawa, 19-21 czerwca 2009 r., red. M. Zubik, Warszawa 2010.
9. Dudek D., Wybory w perspektywie przemian konstytucyjnych, w: Jakiej ordynacji wyborczej potrzebuje Rzeczpospolita, red. D. Dudek, D. Kała, P. Potakowski, Lublin 2008.
10. Gardocki L., Prawo karne, Warszawa 1994.
11. Garlicki L., Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu, Warszawa 2015.
12. Gebethner S., Wybory na urząd Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz do ustawy o wyborze Prezydenta RP, Warszawa 2000.
13. Grzybowski M., Mikuli P., Realizacja konstytucyjnych kompetencji Prezydenta RP w sferze stosunków międzynarodowych, w: System rządów Rzeczypospolitej Polskiej. Założenia konstytucyjne a praktyka ustrojowa, red. M. Grzybowski, Warszawa 2006.
14. Jamróz A., Status konstytucyjny Prezydenta RP w świetle funkcji określonych w art. 126 Konstytucji (propozycje wykładni), w: Aktualne problemy reform konstytucyjnych, red. S. Bożyk, Białystok 2013.
15. Jurewicz A., Sajkowski R., Sitek B., Szczerbowski J., Świętoń A., Rzymskie prawo publiczne. Wybrane zagadnienia, Olsztyn 2011.
16. Kaczyński J., Porozumienie przeciw monowładzy. Z dziejów PC, Poznań 2016.
17. Konarski W., System konstytucyjny Irlandii, Warszawa 2005.
18. Kruk M., Prawo inicjatywy ustawodawczej w nowej Konstytucji RP, ?Przegląd Sejmowy? 1998, nr 2.
19. Mażewski L., Instytucja Prezydenta RP według Jarosława Kaczyńskiego i w projektach konstytucji Prawa i Sprawiedliwości, ?Przegląd Sejmowy? 2016, nr 4.
20. Mażewski L., Kryzys konstytucyjny w Polsce, ?Arcana? 2008, nr 6.
21. Mażewski L., Prowadzenie polityki zagranicznej w Rzeczypospolitej Polskiej, ?Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny? 2009, z. 3.
22. Mażewski L., Raport Konwersatorium ?Doświadczenie i Przyszłość? jako przyczynek do dyskusji na temat ustroju premierowskiego w Polsce, w: Przestępczość-dowody-prawo. Księga Jubileuszowa Prof. Bronisława Młodziejowskiego, red. J. Moszczyński, D. Sołodov, I. Sołtysiński, Olsztyn 2016.
23. Mojak R., Instytucja Prezydenta RP w okresie przekształceń ustrojowych, Lublin 1995.
24. Mojak R., Model prezydentury w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (regulacja konstytucyjna roli ustrojowej Prezydenta RP a praktyka politycznoustrojowa realizacji modelu ustrojowego prezydentury), w: System rządów Rzeczypospolitej Polskiej. Założenia konstytucyjne a praktyka ustrojowa, red. M. Grzybowski, Warszawa 2006.
25. Mołdawa T., Ludzie władzy 1944-1991: władze państwowe i polityczne Polski według stanu na dzień 28 lutego 1991, Warszawa 1991.
26. Momro P., Prezydentura Polski w pierwszych latach III RP, Radzymin 2019.
27. Patyra S., Pozycja ustrojowa i funkcje Prezesa Rady Ministrów ? założenia konstytucyjne a praktyka, w: System rządów Rzeczypospolitej Polskiej. Założenia konstytucyjne a praktyka ustrojowa, red. M. Grzybowski, Warszawa 2006.
28. Prawo konstytucyjne, red. P. Sarnecki, Warszawa 2002.
29. Problemy zmiany konstytucji, red. R. Chruściak, Warszawa 2017.
30. Projekty konstytucji 1993-1997, część 1, do druku przygotował R. Chruściak, Warszawa 1997.
31. Projekty konstytucyjne 1989-1991, do druku przygotował M. Kallas, Warszawa 1992.
32. Sarnecki P., Rozdział V, artykuł 127, w: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, t. I, red. L. Garlicki, Warszawa 1999.
33. Sokolewicz W., Kwietniowa zmiana Konstytucji, ?Państwo i Prawo? 1989, nr 6.
34. Sokolewicz W., Rozdział VI, artykuł 158, w: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, t. I, red. L. Garlicki, Warszawa 1999.
35. Starzewski M., Uwagi o zwierzchnictwie Sił Zbrojnych oraz o prawie łaski Prezydenta RP, ?Czasopismo Prawnicze? 1935, t. XXX.
36. Szczurowski B., Art. 127, w: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, t. II, Komentarz. Art. 87-243, red. M. Safjan, L. Bosek, Warszawa 2016.
37. Tuleja P., Kozłowski K., Art. 126, w: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, t. II, Komentarz. Art. 87-243, red. M. Safjan, L. Bosek, Warszawa 2016.
38. Więckowska A., Weto Prezydenta RP w praktyce politycznej po wejściu w życie nowej Konstytucji, ?Przegląd Sejmowy? 2003, nr 6.
39. Wołowski K., Prezydent Republiki w powojennej Francji, Warszawa - Poznań 1973.
40. Wyrzykowski M., Osiem tez w sprawie systemu rządów premierowskich, w: Administracja publiczna w państwie prawa. Księga jubileuszowa dla Prof. Jana Jendrośki w osiemdziesiątą rocznicę urodzin i pięćdziesięciolecie pracy naukowej, Wrocław 1999.
41. Zoll A., Czy zmieniać sposób wyboru Prezydenta RP i ordynacje wyborcze do Sejmu i Senatu?, w: Amicus hominis et defensor iustitiae. Księga jubileuszowa w 70. rocznicę urodzin Sędziego Ferdynanda Rymarza, red. D. Dudek, M. Gapski, W. Łączkowski, Lublin 2010.